Mini vic.gov.au

This is a low bandwidth version of vic.gov.au. Contents may not be up to date. © Copyright State Government of Victoria

E fa’apefea ona fa’agaioi a’oga fa’ata’ita’i (How kinder works) - Gagana Samoa (Samoan)

On this page

A’oga fa’ata’ita’i, lea e ta’ua fo’i o le ‘kinder’ poo a’oga amata’ o se vaega tāua o le atia’eina ma le a’oa’oina o lou alo. O le amataina o se polokalame a’oga faata’ita’i lelei o le 3 tausaga le matua e mafai ona fesoasoani ia i latou e atia’e tomai ina ia manuia i le olaga ma le a’oga.

E mafai ona e tuuina le aso fanau a lou alo i totonu o le Starting Age Calculator e iloa ai poo lea le tausaga e mafai ai ona amata polokalame a a’oga faata’ita’i o le Tolu ma le Fa Tausaga le Matutua.

O le a le Pre-Prep

I le 2025, ua suia le A‘oga Faata’ita’i mo le Fa Tausaga le Matutua ma avea ma Pre‑Prep.

Amata mai le 2026, e avanoa i vaiaso ta‘itasi le va o le 16 ma le 25 itula o le Pre‑Prep mo tamaiti e:

O le Pre‑Prep o le a fa‘aauau pea ona fa‘avae i ta‘aloga ma ta‘ita‘ia e faia‘oga ua agava‘a i a‘oga amata o tamaiti.

O itula faaopoopo e maua ai e tamaiti le tele o taimi e a‘oa‘o ai i ta‘aloga ma fausia ai o latou tomai ma lo latou mautinoa.

O le Pre‑Prep e fa‘atinoina i a‘oga faata’ita’i tuto‘atasi (sessional) ma nofoaga umi ai le tausiga o tamaiti.

O le Pre-Prep, A’oga Faata’ita’i Fa Tausaga le Matutua ma le A’oga Faata’ita’i Tolu-Tausaga-le Matutua o se vaega o A’oga Faata’ita’i e leai ni Totogi. A’oa’o atili e uiga i le A’oga Faata’ita’i leai se Totogi.

Itula o a’oga fa’ata’ita’i

O polokalame a’oga fa’atupe mo tamaiti e tolu tausaga le matua e avanoa mo le 5 i le 15 itula i le vaiaso. O polokalame a’oga fa’atupe mo tamaiti e fa tausaga le matua e avanoa mo le 5 i le 15 itula i le vaiaso.

O le A‘oga Faata’ita’i mo Tamaiti e Fa Tausaga le Matutua o lo‘o suia ma avea ma Pre‑Prep i Vitoria, ma o itula o le a fa‘asolo ona fa’aopoopoina itula mai le 15 i le 30 i vaiaso ta‘itasi.

I’uga fa’amaonia

O tamaiti o lo’o o i polokalame a a’oga fa’ata’ita’i ua amata ona atia’e tomai e pei o le faitau ma iloa numera ma mata’itusi, ma pe fa’apefea ona tali fesili. O le a tuputupu le mautinoa ma le tuto’atasi o lou alo i le a’oga fa’ata’ita’i ma a’oa’o tomai o le aga feso’ota’i ma lagona. O le a mafuta atu ma isi ma maua ni latou uo fou.

Pe a masani ona auai lau tama i le a‘oga faata’ita’i, e maua ai sootaga loloto ma isi tamaiti ma faia‘oga. O lenei lagona o le auai e fesoasoani i lau tama ia lagona le tāua, le saogalemu, ma le mautinoa e su‘esu‘e ma fiafia i le a‘oa‘oina.

O le fa‘atulagaina masani ma le tumau o le a‘oga faata’ita’i e tu‘uina atu se fausaga e fesoasoani ai i lau tama ia sili atu le mautinoa i le a‘oa‘oga fa‘atasi ma isi. O le auai soo atu i le a‘oga faata’ita’i e mafai ona fesoasoani i lau tama ina ia sologa lelei i le a‘oga. O le mafua‘aga lea, ona o tamaiti e auai so’o i le a‘oga faata’ita’i e sili atu le ono fa‘aauauina o lo latou auai pe a amata i le a‘oga.

O su’esu’ega ua iloa ai i le 16 tausaga. o tamaiti a’oga na auai i le 2 pe 3 tausaga o se polokalame a a’oga fa’ata’ita’i a’o le’i amata i a’oga e maualuluga atu a latou togi i le Igilisi ma le numera nai lo tamaiti e le’i auai.

Fa’apefea ona galulue fa’atasi mātua ma faia’oga i a’oga faata’ita’i

O a’oga fa’ata’ita’i e sili lona aogā o se faiga fa’apa’aga i le va o mātua/e o lo’o tausia, aīga ma faia’oga. I le avea ai o se matua/e o lo’o tausia, o oe le vaega pito sili ona tāua i le atia’eina o lou alo. E te a’oa’o i a i latou i le sa’o ma le sese, o lau gagana, aganu’u ma measina e pei o le agalelei ma le fa’aaloalo. O le a talanoa atu faia’oga e fa’atatau i mea o lo’o tutupu i le a’oga fa’ata’ita’i ma auala e fesoasoani i lou alo e fa’a’au’au ai le a’oa’oina i le fale. E latou te fia iloa mea e fiafia ai lou alo ma auala e fiafia e a’oa’oina ai.

E mafai ona e talosaga i le faia’oga a lau a’oga fa’ata’ita’i e fa’atonu se fa’amatala’upu i so’o se taimi. E mafai lea i le fa’afesaga’i pe auala i le telefoni po’o le vitio. E leai se totogi o iai mo aiga i le mauaina o lenei auaunaga.

Afai e te mana‘o e talanoa i le a‘oga faata’ita’i i se gagana e te fiafia i ai, e mafai ona e fa‘aaogā le auaunaga fa‘aliliu telefoni fua mo matua ma tagata tausi. O lenei auaunaga e tuuina atu i gagana e 30.

O le a e ta‘u atu i le faamatala upu le igoa ma le numera telefoni o le a‘oga faata’ita’i, ma o le a tumau le fa‘aliliu i luga o le telefoni e fa‘aliliu se‘ia uma lau fa’atalanoaga. Mulimulita’i i laasaga i le Ta’iala mo matua ma tagata tausi.

O a mea e fai i le a’oga fa’ata’ita’i

O faia’oga e fa’amalosiau i tamaiti e a’oa’o atili e ala i ta’aloga. O gaioiga e ono aofia ai tusiga ata, pese, a’e, eliina ma le tamomo’e i fafo, ta’aalo i mea ta’alo ma faitau tusi. O ta’aloga e fa’amalosiau ai tamaiti e fa’aaoga o latou mafaufauga ma mea e maua, a’o faifai mea fa’atasi ma isi e ala i le fa’asoa ma fetufaa’i. O le a a’oa’o tamaiti e fa’atatau i leo, upu ma le gagana, e aofia ai le a’oa’o ona tautala ma malamalama i le Igilisi.

O a’oga fa’ata’ita’i o se vaega o aganu’u eseese i tatou nu’u

O polokalame a a’oga fa’ata’ita’i e talia mātua mai tupuaga uma e avea ma vaega o latou nu’u. E iai le nofoaga e mafai ona feiloa’i ai mātua ma fefa’asoaa’i ai tala ma malamalama ai le isi i le isi.

E fia iloa e faia’oga lou alo ma lau aganu’u. E fesoasoani lea ia i latou e saunia polokalame e a’anoa mo lou alo, e aofia ai gaioiga e fa’avae i aso o aganu’u ma mea tutupu ma fa’amanatu le felanulanua’i o aganu’u i Vitoria.

E fa’aaofia e faia’oga tagata uma i mea e fai, ina ia maua e tamaiti e lē tautala i le Igilisi le avanoa tutusa e ta’aalo ai ma a’oa’o e pei o isi. O nisi polokalame a a’oga faata’ita’i e iai faia’oga e tautala i gagana e lua e fesoasoani i tamaiti e vaivai le tautala po’o le leai o se Igilisi. E a’oa’o fo’i tamaiti ina ia fealofani, alofa ma fa’aaloalo i aganu’u eseese a isi.

Ituaiga polokalame a a’oga fa’ata’ita’i

E mafai e tamaiti ona auai i se polokalame a A’oga Fa’ata’ita’i-mo le Tolu-Tausaga i se nofoaga e vaaia ai tamaiti (e ta’ua fo’i o le nofoaga e tausi ai tamaiti) po’o se auaunaga a’oga fa’ata’ita’i tuto’atasi (lea e ta’ua fo’i e fai vaega). O ia auaunaga e masani ona ofoina ai fo’i le polokalame a le Fa-Tausaga-le Matua a A’oga Fa’ata’ita’i.

O se laumua e tausi ai tamaiti e mafai ona ofoina le aso atoa o a’oa’oga ma le tausiga, aofia ai le polokalame a a’oga fa’ata’ita’i. O le polokalame a le a’oga fa’ata’ita’i e ta’ita’ia e le faia’oga e mafai ona tu’ufa’atasi ma itulā fa’aopopo o a’oa’oga ma le tausiga.

I auaunaga tuto’atasi, o se polokalame a le a’oga fa’ata’ita’i o le a na ona fa’atino i aso fa’apitoa ma taimi fa’atulagaina. O se auaunga tuto’atasi e masani ona fa’agaioina mo le 40 vaiaso i le tausaga i le taimi o a’e a’oga ma ave aso malolo i le taimi e tasi ma a’oga. O nei aso ma itulā e fa’ata’atitia e le auaunaga a a’oga fa’ata’ita’i.

Updated 26 March 2026

About the VIC Government

Grants and programs

Jobs and careers

Arts, culture and heritage

Business and the workplace

Communities

Education and training

Environment, water and energy

Finance and economy

Health and social support

Housing and property

Law and justice

Safety and emergencies

Science and technology

Sport and recreation

Traffic and transport

Working in the Victorian Government