Mini vic.gov.au

This is a low bandwidth version of vic.gov.au. Contents may not be up to date. © Copyright State Government of Victoria

Utangulizi wa Kufundisha Hisia (Introduction to Emotion Coaching - Swahili)

https://player.vimeo.com/video/1044555894

Utangulizi wa Kufundisha Hisia (Introduction to Emotion Coaching - Swahili)

(muziki yenye sauti ya juu)

msaikolojia wa kliniki ya watoto,

na mmoja wa waandishi wa programu

ya Mpango wa Uzazi wa Kuelewa Vijana.

msaikolojia wa kitaalamu,

na mwandishi wa programu wa Mpango wa Kuelewa Vijana.

kwa mawazo ya mafunzo ya hisia.

Kama wazazi na walezi wa vijana

tuna jukumu muhimu sana

katika kuchagiza akili ya kihisia ya vijana wetu.

Kuelewa jukumu la kufundisha hisia

katika kusaidia maendeleo ya vijana

ya ujuzi wao na udhibiti na kuelewa hisia

ni sehemu muhimu ya jukumu letu la ulezi.

Kuna idadi ya njia ambazo vijana

kujifunza kuhusu hisia.

Kwanza, ni kwamba sisi tunaonyesha mfano wa jinsi ya kujieleza,

kusimamia na kuelewa hisia zetu.

Wanatazama, wanajifunza kutoka kwetu.

Pili, jinsi unavyoitikia

kwa hisia za kijana wako

inawajulishe kuwa ama unakubali,

au badala yake huridhishwi hisia zao.

Tatu, kama unafundisha,

au kuongoza kijana wako katika ufahamu,

na kusimamia hisia zao zinaweza kuunda kweli,

na kujenga ujuzi zao za akili za hisia.

Kuna utafiti mengi kabisa ambao umechunguza

jinsi unavyoingiliana na kijana wako

karibu na hisia huathiri akili zao za kihisia.

Utafiti kutoka Chuo Kikuu cha Washington huko Seattle

wa John Gottman, Lynn Fainsilber Katz, na Carole Hooven,

uliofanyika zamani katika miaka ya 1990

ulitoa msingi wa muhimu sana ili tuelewe

kwamba wazazi wanapotumia njia ya kusaidia watoto

kujifunza kuhusu hisia zao inayoitwa mafunzo ya hisia,

hii kweli iliwezesha watoto kujifunza

kuhusu akili ya kihisia.

Hapa ndipo kidogo kama kuwa kocha wa michezo,

wazazi hutumia njia ya kuwasiliana pamoja na kijana wao

ambayo husaidia kujenga ujuzi wao wa akili ya kihisia.

Tangu kazi ya awali ya Gottman na wenzake

watafiti wengi wamegundua kwamba kufundisha hisia

ni muhimu kwa kweli kusaidia watoto, vijana,

kujifunza ujuzi huu na akili ya kihisia.

Basi tuangalie kidogo zaidi kwa kina

kwamba kufundisha hisia ni nini?

Hivyo kufundisha hisia ni njia ya kuingiliana

na kijana wako ambapo unazingatia hisia zake

kabla ya kuzingatia tabia zake,

na kumsaidia kuelewa,

na kuzifanyia kazi na hisia zao.

Hivyo kufundisha hisia na vijana ni pamoja na hatua tano.

Hatua ya kwanza ni kuwa na ufahamu

ya hisia za kijana wako,

haswa ikiwa kwenye kiwango cha chini,

kama vile kusumbuliwa kidogo,

kukata tamaa kidogo au kuchanganyikiwa.

Mara nyingi vijana wanapaswa kweli kuzidisha hisia zao

ili tuwatambue kwa kweli.

Hatua ya pili ni kuona hisia hizi

kama wakati wa kuunganishwa na kuwafundisha au kuwaongoza

ili waweze kujifunza uzoefu huu wa kihisia.

Hatua ya tatu ni kusikiliza,

na kukubali hisia zao kwa huruma,

bali kuepuka hukumu.

Hatua ya nne ni kisha umsaidie kijana wako

kuelezea jinsi anavyojisikia labda kwa kutaja hisia zao.

Na, mwisho, hatua ya tano ikiwa inafaa,

umsaidie kutatua matatizo,

au ikihitajika hata kujadiliana baadhi ya mipaka au kuweka mipaka.

Hivyo hii yote inasikika moja kwa moja,

lakini sio rahisi kufanya hivyo,

hasa wakati wa hisia kubwa wakati wewe, ama

kijana wako anapoteza udhibiti wa hisia.

Kufundisha hisia ni rahisi zaidi kufanya wakati umetulia,

na kuwa na nafasi ya kutumia hatua hizi tano.

Ikiwa unahisi hasira sana au kukasarika, au huzuni sana,

jambo bora ni kutulia kwanza,

kupumulia ndani polepole na kuchukua muda wa kutuliza.

Kufundisha hisia sio kawaida.

Badala yake katika tamaduni nyingi

watu wanapuuza hisia zaidi.

Wengi wetu tumekuwa na wazazi wanaopuuza hisia sis wenyewe

ambapo tuliambiwa kunyamanza tulipokuwa na hisia,

au walezi wetu walijaribu kutatua matatizo yetu,

au kutuambia kulikuwa hakuna cha kuwa na wasiwasi nacho

bila kweli kutambua hisia zetu.

Kwa hivyo inaweza kuifanya iwe rahisi sana

kukataa hisia za kijana wako mwenyewe,

na kuzima majaribio yoyote anayefanya

kushiriki hisia zao.

Kama wewe unajikataa kihisia

unaweza usizungumze juu ya hisia.

Badala yake, unaweza kujaribu kumzuia kutoka kwenye hisia zake,

au kwenda moja kwa moja kwenye maelezo,

au uhakikisho tu.

Unaweza kujaribu kila wakati kurekebisha matatizo yake,

au kumpa ushauri,

au unaweza kuwa mkosoaji

ya njia ya kijana wako kuelezea hisia zake,

na kujibu kutoka hisia zako mwenyewe za kuumiza au hasira.

Kwa hivyo fikiria mfano wa kijana akija chumbani,

na kusema, nimegunda sasa tu hakuna mmoja wa marafiki yangu

anaenda shule yangu.

Kwa hivyo ikiwa ukipuuza hisia naye,

unaweza kujibu kwa huzuni yake kwa kuonyesha upendo kweli,

na kutoa ushauri,

lakini kupuuza kabisa hisia zake kwa kusema,

oh, utakuwa sawa.

Utapata marafiki wengi wapya,

au usijali, kila mtu mwingine yuko kwenye hali hiyo hiyo,

au unaweza kusema, hiyo si kweli.

Sam anaenda shuleni kwako,

au labda badala yake unaepuka hisia zao,

na unajaribu kumlinda kwa kusema,

oh hapana, tuone kama tubadilishe shule.

Wakati mwingine kuona watoto wetu kukasirika kunatufanya tutake kujitoa

ili hisia ziondoke,

au unaweza kujibu kwa kuwa mkali zaidi naye.

Unakuwa na hasira au wasiwasi mwenyewe.

Acha kulalamika.

Una bahati ya kwenda kwenye shule nzuri kama hii.

Kwa hivyo majibu haya ya kukataa hisia

hayawezeshi kijana

kujifunza kuelewa hisia zake,

na kusimamia heka heka maishani.

Badala yake utafiti unaonyesha sisi kwamba kufundisha hisia

ni njia ya ufanisi zaidi ya kusaidia vijana

kujifunza ujuzi huu wa akili ya kihisia.

tungekaribia hii kwa njia tofauti sana.

Kwa hivyo ikiwa ataingia chumbani na anasema,

Nimegundua tu hakuna mmoja wa rafiki yangu

anaenda shule yangu.

Unaweza kutumia hatua tano za kufundisha hisia.

Na hapa ndipo, kwanza kabisa,

ungekuwa unafahamu hisia za kijana wako,

hasa ikiwa ni ya kiwango cha chini

kama ilivyo katika kesi hii.

Unaweza kujaribu kufikiria juu ya hisia

hiyo inayoweza kuwa kinyume na kile amekuambia?

Labda ana huzuni,

na wasiwasi juu ya kuwa mmoja tu katika shule mpya.

Anaweza kutaka kwamba yeye alikuwa akienda shule nyingine

kuwa pamoja na marafiki zao,

na hii inaweza kusababisha hisia za chuki,

na hofu ya kuwa peke yako.

Anaweza kuwa na hasira na wewe.

Hatua ya pili ni kuangalia hisia zake

kama fursa kwa kuunganisha na kufundisha.

Na hapa ndipo ulipo unaweza kufikiria mwenyewe

je, hii ni fursa ya kufundisha hisia?

Ninawezaje kuwepo na ninaweza kumsaidiaje?

Unaweza kufikiria mwenyewe,

labda ningeweza kumwuliza kukaa kwenye sofa pamoja nami

kuzungumza juu ya hili kidogo zaidi.

Na kisha hatua ya tatu ni pale ambapo unasema kitu

ambacho kinafanya kijana kujua

kwamba umekuwa ukisikiliza,

na hapa ndipo unaposikiliza,

na unakubali hisia zake zenye huruma.

Hivyo katika hatua hii, si kuhusu yeye kuwa sahihi au si sahihi.

Unaweza kutoa tu nafasi kidogo zaidi,

ili kijana wako akueleze zaidi

kuhusu kilichotokea.

Unaweza tu kusogea karibu kidogo,

na unaweza sema, ah kumbe, hiyo ni ngumu.

Bila kujua mtu yeyote kwenda kwenye shule yako mpya.

Kwa hivyo unatia huruma sana na unashikilia nafasi.

Na kisha hatua ya nne ni ambapo unaweza kumsaidia kijana wako

kuelezea jinsi anavyojisikia kwa kutaja hisia zake.

Kwa hivyo hapa ndipo unaweza kusema unaonekana kuwa na wasiwasi sana,

na labda una huzuni kidogo

kuhusu kutokuwa na marafiki zako.

Na hii inaweza kumsaidia kuzungumza juu ya hisia zake,

lakini huenda unahitaji kutulia na kwenda polepole sana,

Vijana mara nyingi huchukua muda mrefu

kueleza kwa maneno kile kinachotokea kwao.

Na kisha mara moja tumekuwa kusikiliza kwa muda kidogo

inaweza kuwa inafaa kwamba uhamie kwa hatua ya tano,

na hapa ndipo unapoweza kumsaidia kutatua tatizo.

Na mara nyingi hii huanza kwa kuuliza maswali ya wazi.

Kitu kama, ni ngumu sana

unapobidii kufanya jambo ambalo hutaki kufanya.

Najiuliza ingesaidia nini?

Unafikiri unawezaje kuendelea kuwasiliana

na marafiki zako wa zamani?

Je, ni nini kingerahisisha jambo hili?

Hivyo kufundisha hisia ni njia muhimu sana

ya kusaidia vijana kupitia uzoefu magumu,

na pia uzoefu wa maisha wenye changamoto kweli,

na ujana wa mapema,

na mpito kwa kuanzia shule ya sekondari

hasa ni wakati wa mabadiliko mengi,

na hisia nyingi kali.

Na unaweza kutumia mafunzo ya hisia

ili kumsaidia kijana wako kufanya kazi

kupitia uzoefu na athari hizi.

Sasa, sio lazima utumie mafunzao wa hisia kila wakati,

lakini kawaida unataka kutumia hatua tano

angalau baadhi ya wakati

wakati kijana wako anapopata hisia.

Gottman na wenzake walipatikana kwamba watoto na vijana

kufaidika na wazazi wao kutumia mafunzo ya hisia

angalau 30 hadi 40% ya wakati wakiwa kwenye hisia.

Walakini, unahitaji kuwa katika nafasi sahihi

kwa mafunzo ya hisia.

Wakati mwingine muda unaweza usiwe sawa

kwa wewe kufundisha hisia,

na unaweza kuhitaji tu ili kutoka nje ya mlango.

Pia, unapokasirika,

inaweza kuwa pengine wewe unahitaji kujenga utulivu,

na kurudiria mazungumzo baadaye

wakati unapohisi utulivu kidogo.

Na wakati mwingine,

unaweza kuchagua kutojali kuzingatia hisia

katika muda wa hisia mkali

kwa sababu huenda unahitaji tu kujibu baadhi ya maswali,

au kutatua tatizo.

Na katika hali kama hiyo

unaweza kuhitaji tu kufahamu tu kijana wako anahitaji nini,

anachohitaji kufanya ili aende shule,

au jinsi ya kukabiliana na mgogoro wa haraka wa urafiki,

lakini mara nyingi unaweza kurudi kwenye suala hilo baadaye

wakati muda ni sahihi kwa wewe na kijana wako

wakati nyote wawili mmetulia kidogo.

Na kisha unaweza kutumia hatua tano za kufundisha hisia

ili kumsaidia kijana wako kutafakari

hali ya kihisia mliyokuwa nayo.

Na hii inamsaidia sana kufanya hisia

ambazo walizipitia.

Moja ya njia bora kuelewa kufundisha hisia

ni kuona kunapotofautishwa kwa kupuuza hisia.

Tazama video inayoonyesha baba na binti

kuzungumzia siku ya mpito shuleni.

Katika mwingiliano wa kwanza

baba anapuuza hisia.

Katika mwingiliano wa pili, yeye anafundisha hisia.

Angalia jinsi kila mwingiliano

huathiri baba na binti,

na uone kama unaweza kugundua

hatua tano za kufundisha hisia.

(muziki wa upole)

Updated 21 August 2025

About the VIC Government

Grants and programs

Jobs and careers

Arts, culture and heritage

Business and the workplace

Communities

Education and training

Environment, water and energy

Finance and economy

Health and social support

Housing and property

Law and justice

Safety and emergencies

Science and technology

Sport and recreation

Traffic and transport

Working in the Victorian Government