Mini vic.gov.au

This is a low bandwidth version of vic.gov.au. Contents may not be up to date. © Copyright State Government of Victoria

Tuallengsianginn a riantuan ning (How kinder works) - Laiholh (Hakha Chin)

On this page

Tuallengsianginn, ‘ngakchia zohkhenhnak’ asilole ‘tuandeuh ngakchia fimcawnnak’ ti zongin langhtermi cu, na fa i thanchonak le cawnnak ah a biapimi a si. Kum 3 an si ah a thami tuallengsianginn ah kaihramthawknak nih hmai lei an sianginn kainak le an nunnak lam thanchonak ah a bawmh khawh hna.

Kum Thum le Kum Li Ngakchia nih Tuallengsianginn kainak zeitikdah an thawk khawh timi hmuh dingah Thawknak Kum Tuaknak (Starting Age Calculator) ah na fa i a chuahthla in na lut khawh.

Pre-Prep cu zeidah a si

2025 thawk in, Kum Li Ngakchia Tuallengsianginn cu Pre-Prep ah a cang.

2026 thawk in, ngakchia hna caah zarh fatin suimilam 16 le 25 karlak Pre-Prep tuah khawh a si lai:

Pre-Prep cu lentecelhnak hrambunh in pehzulh a si lai i thiamnak a ngeimi ngakchia cawnpiaktu hna nih an hruai lai.

Suimilam chapmi nih ngakchia pawl kha lentecelhnak in cawnnak caan tam deuh a pek hna i an thiamnak le anmah leh anmah an i zumhnak a thanchoter hna.

Pre-Prep cu a dang tein a ummi (khuacaan hoih in) tuallengsianginn pawl le ni sau zohkhenhnak hmun hna hmangin pek a si.

Pre-Prep, tiah auhmi Kum Li Ngakchia Tuallengsianginn le Kum Thum Ngakchia Tuallengsianginn cu Man pek hau lomi Tuallengsianinn ah an i tel. Man Pek hau lomi Tuallengsianginn kong cu tam deuh in theih i zuam.

Tuallengsianginn suimilam kai caan

Kum -Thum- Ngakchia nih Tuallengsianginn program cu zarhkhat ah suimilam 5 in 15 tiang cawn a si lai. Kum -Li- Ngakchia nih Tuallengsianginn program cu zarhkhat ah suimilam 15 tiang cawn a si lai.

Kum Li Ngakchia cu Victoria ah Pre-Prep ah a cang, zarh fatin suimilam 15 in 30 tiang duhsah tein a karh thluahmah.

Fehtermi aphi pawl

Tuallengsianginn program a kaimi ngakchia pawl cu nambar le cafang pawl rel ning le hngalh ning, le harnak pawl siamremh ning tibantuk thiamnak pawl thancho an thawk. Tuallengsianginn ah mah le mah i zumhnak le mah tein dirkhawhnak na fa nih aa sersiam lai i hawikomnak lei le umtuning lei thiamnak pawl a cawng lai. Mah pawl nih hawikomh a thiamter lai i hawikom thar pawl a ngei lai.

Na fa nih tuallengsianginn a kai peng tikah, an hawi le le cawnpiaktu hna he pehtlaihnak thukpi an ngei. Hi i telnak lungput nih na fa kha cawnnak dothlat le nuamh dingah man a ngeimi, a himmi le zumhnak a ngeimi ah i ruah dingin a bawmh.

Ngakchia hna i an chimchung khawhnak le an tuah tawnmi thil nih na fa kha phu chung cawnnak kong ah zumhnak ngeih deuh dingin a bawmtu dirhmun a serpiak. Punghmaan in tuallengsianginn kainak nih na fa kha sianginn ah tluang tein thlen khawh nakhnga a bawmh khawh. Aruang cu tuallengsianginn caan hmaan tein a kai pengmi ngakchia hna cu sianginn an kai thok hnu sin in an i telnak level kha an kilven khawh deuh.

Hlathlainak nih a langhter ning ahcun kum 16 an si ah, sianginn an kai hlan ah kum 2 asiloah kum 3 chung tuallengsianginn kainak (kinder) program a kai cangmi siangngakchia hna cu a kai lomi hna nakin Mirang ca le Kanan (Maths) ah an mark a sang deuh.

Nulepa pawl le tuallengsianginn cawnpiaktu pawl rian an tuanti ning

Tuallengsianginn nih nulepa/zohkhenhtu pawl, innchungkhar pawl le cachimtu pawl karlak ah riantuantinak a thabikin a ser. Nulepa/zohkhenhtu pakhat dirhmun in, na fa i a thanchonak caah a biapi bikmi pakhat na si. A dik lomi chungin ahmaanmi ah lam na hruai, nan holh, nunphung le zawnruahnak le upatnak tibantuk aman pawl kha na chimh. Cachimtu pawl nih tuallengsianginn ah zeidah a cang timi kong le inn ah na fa nih peh zulh in cawnnak a tuahnak bawmh ding lam pawl an in chimh lai. Na fa i a huammi pawl le cawn a duhmi kong kha hngalh an duh.

Na tuallengsianginn cachimtu kha zeitikcaan paoh ah holhlettu tawlrel piak dingah na fial khawh. Hihi a hmun ah asilole telephone asilole video in tuah khawh a si. Hi riantuanpiaknak caah innchungkhar pawl nih aman pek ding aa telmi a um lo.

Na tuallengsianginn sinah na duhmi holh in biaruah na duh ahcun, man loin nulepa le zohkhenhtu pehtlaihnak telifon holh lehnak lei riantuanpiaknak kha na hman khawh. Hi riantuanpiaknak hi atu lio ah holh 30 in pek a si.

Holhlettu sinah tuallengsianginn min le phone nambar na chimh lai i holhlettu nih phone kha chia loin a um lai i na dih tiang holh a leh lai. Nulepa le zohkhenhtu hna caah lamhmuhsaknak chung i tuah dingmi pawl kha zul hna.

Tuallengsianginn ah zeidah a cang

Cawnpiaktu hna nih ngakchia kha lentecelhnak in cawn awkah thazaang an pek hna. Cawlcanghnak pawl ah zuksuainak, hlasaknak, kainak, cawhnak le aleng ah tliknak, tunun pawl he lentecelhnak le ca-uk pawl relnak aa tel men lai. Lentecelhnak nih ngakchia pawl kha an khuaruahnak hman dingah tha a pek hna i thil pakhat khat hmuhchuah khawhnak a pek hna, i hrawmnak le mah le caan te ah midang pawl he riantuantinak ngeih lio ah. Ngakchia pawl nih aw pawl, biafang pawl le holh kong kha an cawng lai, Mirangholh chim ning le ifian ning telhchih in.

Tuallengsianginn pawl cu aa cawhthupmi nunphung kan mibu sinak phunkhat a si

Tuallengsianginn program pawl nih zeibantuk dirhmun in a rami nulepa dihlak kha an mibu chung i tel dingah an don hna. Anmah cu nulepa hna an i ton khawhnak le an sining an chimphuan khawhnak hmun le pakhat sin in pakhat nih cawn khawhnak hmun a si.

Cachimtu pawl nih na fa le nan nunphung kong hngalh an duh. Hi nih hin na fa caah sullam a ngeimi program pawl timhtuahnak a bawmh hna, nunphung ni pawl le puai pawl cungah hngat in cawlcanghnak pawl le Victoria ah i dannak conghlawmhnak telhchih in.

Cachimtu pawl nih aho paoh kha cawlcanghnak pawl ah an telh hna, cu ticun Mirangholh a thiam lomi ngakchia pawl nih midang pawl bantukin lentecelhnak le cawnnak kha aa khat in caantha sunglawi pawl an ngei. Cheukhat tuallengsianginn program pawl nih Mirangholh tlawmpal a thiammi asilole a thiam lomi ngakchia pawl a bawm khomi holh phun hnih a thiammi cawnpiaktu pawl an ngei hna. Ngakchia pawl cu midang pawl sining cohlan ding le nunphung lei idannak upat dingah cawnpiak an si fawn.

Tuallengsianginn program phun hna

Ngakchia hna nih a dang tein cawnnak (a daldal in cawnnak ti auh a simi) asiloah nikhat chung zohkhenhnak (ngakchia zohkhenhnak tiah auhmi zong a si) hmun ah siseh Kum-Thum- Ngakchia Tuallengsianginn Kainak progam ah an kai kho. Hi riantuanpiaknak nih hin Kum-Li-Ngakchia Tuallengsianginn program zong a pek tawn hna.

Chun i saupi zohkhenhnak hmun nih fimcawnnak le zohkhenhnak kha chunnitlak a pek khawh, tuallengsianginn program telhchih in. Cachimtu nih hruaimi tuallengsianginn program cu fimcawnnak le zohkhenhnak caan chapchihmi he fonh khawh a si.

Amah tein a dirmi riantuanpiak ah, tuallengsianginn prokarem pakhat nih ni zeimawzat le rikhiahmi caan pawl lawngah rian a tuan lai. Amah tein a dirmi riantuanpiak cu sianginn kai caan lio ah kum khat zarh 40 chung rian a tuan tawn i sianginn pawl bantukin aa khatmi caan ah kharnak a tuah. Hi ni le caan pawl cu tuallengsianginn lei riantuanpiaknak nih chiahmi an si.

Updated 26 March 2026

About the VIC Government

Grants and programs

Jobs and careers

Arts, culture and heritage

Business and the workplace

Communities

Education and training

Environment, water and energy

Finance and economy

Health and social support

Housing and property

Law and justice

Safety and emergencies

Science and technology

Sport and recreation

Traffic and transport

Working in the Victorian Government